و بايد دانست كه عمر اكثر اشربه زياده از يك سال نيست و بعد از يك سال استعمال نبايد نمود ؛ به سبب سرعت فساد آنها به خلاف شربت به ، كه مدت ها مىماند ، چنانچه در مقدمه در فصل نهم ذكر يافت . و گاهى در اشربهء سكرى اندكى عسل در آخر داخل مىكنند تا منع تحجر آنها كند و از اشربه آنچه مطلوب باشد مثل عنبر و مشك بايد كه آنها را اضافهء آن شراب نكند ، مگر بعد از آن كه از آتش فرود آورده باشند و گرمى آن كم شده باشد ، و اولى آن است كه استعمال كرده شوند اشربه حالكونى كه حل كرده باشند در مايعى ، و گاهى اشربه را رقيق و گاهى به عنوان لعوق مىسازند به سبب مانعى از استعمال محلول آنها در مايعى ديگر ، چنانچه در « ضيق » و در « امراض رطوبى صدر » و از جملهء اشربه « سكنجبينات » است . « 1 » شراب اترج / شراب حماض اترج / شربت اترج شراب اترج : نافع از براى ضعف معده و خفقان . صنعت آن : بگيرند برگ اترج ، پنجاه عدد و يك يك را از غبار پاك كرده به خرقهء كتانى يا غير آن و شراب جمهورى هشت رطل در آن داخل كرده يك هفته بگذارند در جاى گرم ، پس صافى نموده دو رطل عسل كف گرفته ، در آن اندازند و بر هم زنند ؛ بر هم زدنى نيكو و در شيشه و يا در ظرف چينى نگاه دارند و به وقت حاجت به كار برند . « 2 » شراب حماض اترج : مسكن و مبرد و مطفى حرارت ، نافع است از براى حميات حارّهء دمويه و صفراويه و دافع قى صفراوى ، و مسكن عطش و رافع سموم است ، و نافع است از براى اصحاب صداع دموى و صفراوى هرگاه ايشان را لينت طبع باشد ، و مقوى شهوت طعام و نافع خفقان حارّ است الّا آن كه مضر است به سينه و ريه به سبب حموضتى كه دارد ، و مقوى معده و جگر و قلب حار است ، و نافع است از براى صداع به مشاركت قلب و سوء مزاج صفراوى قلب و جميع افعال حماض اترج را دارد و مضار آن ندارد .

--> ( 1 ) . همان ، ج 2 ، ص 234 . ( 2 ) . همان ، ج 1 ، ص 168 و 169 .